W zabytkowym budynku byłego ratusza na Placu Rybaka działa od 1974 roku Muzeum Rybołówstwa Morskiego – miejsce, gdzie historia portowego miasta spotyka się z przyrodą Bałtyku. To nie kolejna kolekcja zakurzonych eksponatów, tylko sensownie ułożona opowieść o tym, jak Świnoujście przez wieki żyło z morza. Budynek sam w sobie jest ciekawostką – najstarsza konstrukcja w mieście, wzniesiona na początku XIX wieku, z charakterystyczną ażurową wieżyczką widoczną z daleka.
Muzeum nie jest duże, ale ma przemyślaną strukturę. Trzy kondygnacje, trzy różne światy – od żywych organizmów pływających w akwariach, przez drewniane narzędzia rybaków, aż po historyczne fotografie i dokumenty. Całość da się spokojnie obejrzeć w godzinę, może półtorej jeśli ktoś lubi czytać wszystkie opisy.
- żywe akwaria z rybami
- unikalne narzędzia rybackie
- historia Świnoujścia w dokumentach
- ciekawe eksponaty bursztynu
- architektura XIX-wiecznego ratusza
Budynek z historią – od ratusza do muzeum
Ratusz miejski powstał w latach 1805-1809, w czasach gdy Świnoujście dopiero zaczynało się rozwijać jako port. Przez dziesięciolecia to tutaj mieściły się władze miasta, biura, sala obrad. Po II wojnie światowej funkcja administracyjna się utrzymała, ale w latach 70. urząd dostał nowoczesną siedzibę i stary budynek przekazano pod muzeum.
Architektura typowa dla pruskich budowli użyteczności publicznej z początku XIX wieku – solidna, bez zbędnych ozdób, ale z pewną elegancją w proporcjach. Wieżyczka na dachu dodaje charakteru i ułatwia orientację w terenie. Budynek stoi kilkaset metrów od terminalu promowego, więc łatwo go znaleźć spacerując po centrum Świnoujścia.
Na Placu Rybaka, gdzie dziś stoi muzeum, w 1879 roku odsłonięto pomnik Wilhelma I. Stał tam do II wojny światowej, kiedy zdemontowano go na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. W 1944 roku wybudowano na placu prowizoryczny schron przeciwlotniczy, rozebrany dopiero w latach 1992-93.
Co zobaczysz na trzech kondygnacjach
Parter to dział przyrodniczy i od razu wiadomo, że muzeum nie ogranicza się do suchych eksponatów. Akwaria z żywymi rybami – bałtyckimi, tropikalnymi, z rafy koralowej – przyciągają wzrok szczególnie młodszych zwiedzających. Obok spreparowane okazy fauny morskiej, skamieliny, bursztyny. Wystawa pokazuje różnorodność życia w Bałtyku, ale też w Zalewie Szczecińskim, Zatoce Pomorskiej, a nawet wodach arktycznych. Nie każdy wie, że w lokalnych wodach żyje więcej gatunków niż się wydaje na pierwszy rzut oka.
Pierwsza kondygnacja przenosi w świat rybaków i żeglarzy. Tutaj dominują narzędzia połowowe – sieci, haczyki, pułapki na ryby, sprzęt który ewoluował przez wieki. Obok instrumenty nawigacyjne, które pomagały kierować statkiem na morzu. Modele łodzi i statków pokazują, jak zmieniała się technologia. To część etnograficzna, która tłumaczy rolę rybołówstwa w społecznościach nadmorskich i jak wyglądała codzienna praca na wodzie.
Druga kondygnacja to historia samego Świnoujścia. Zdjęcia, dokumenty, przedmioty codziennego użytku – wszystko układa się w obraz miasta, które przez stulecia funkcjonowało jako port przy ujściu Świny do Bałtyku. Centrum handlowe i rybackie całego regionu, później także kurort. Zbiory przedwojenne niestety uległy zniszczeniu, więc ekspozycja koncentruje się głównie na okresie powojennym i wcześniejszych fotografiach.
Dla kogo to muzeum
Rodziny z dziećmi znajdą tutaj coś konkretnego – akwaria na parterze potrafią zatrzymać uwagę nawet tych najmniejszych, a spreparowane egzotyczne okazy (piranie, żółwie) budzą ciekawość. Starsze dzieci mogą zainteresować się narzędziami rybackimi czy modelami statków.
Miłośnicy historii lokalnej dostają solidną dawkę informacji o rozwoju Świnoujścia, choć trzeba przyznać, że ta część ekspozycji jest skromniejsza niż dwa pozostałe działy. Osoby zainteresowane przyrodą Bałtyku też nie wyjdą rozczarowani – zwłaszcza jeśli lubią akwarystykę.
Muzeum nie jest wielkie ani spektakularne, ale ma swój klimat i dobrze opowiada historię tego miejsca. To sensowny punkt programu w deszczowy dzień albo dla tych, którzy chcą zrozumieć, dlaczego Świnoujście wygląda i funkcjonuje właśnie tak.
Praktyczne informacje – godziny i ceny
Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu. W lipcu i sierpniu muzeum działa w rozszerzonym trybie:
- Poniedziałek: wystawy własne od 7:00 do 15:00
- Wtorek-niedziela: wystawy własne i wystawa akwarystyczna od 10:00 do 18:00
Od września do czerwca:
- Poniedziałek: nieczynne
- Wtorek-sobota: od 9:00 do 17:00
- Niedziela: od 10:00 do 15:00
- Środa: wystawy własne – wstęp wolny, wystawa akwarystyczna nieczynna
Warto zwrócić uwagę na środy – wtedy można zwiedzić wystawy własne za darmo, choć akwaria są zamknięte. To dobra opcja dla osób, które bardziej interesują się historią i etnografią niż przyrodą.
Muzeum znajduje się przy Placu Rybaka 1, w centrum Świnoujścia. Budynek z charakterystyczną wieżyczką stoi kilkaset metrów od terminalu promowego, więc łatwo go znaleźć pieszo.
Jak dojechać i ile czasu zarezerwować
Muzeum leży w samym centrum miasta, więc dojazd nie stanowi problemu. Jeśli ktoś przyjeżdża promem na wyspę Uznam, ma dosłownie kilka minut spaceru. Z innych części Świnoujścia można dojechać autobusem miejskim – przystanek w pobliżu Placu Rybaka.
Dla zmotoryzowanych – w okolicy są miejsca parkingowe, choć w sezonie letnim bywa ciasno. Lepiej zostawić auto gdzieś dalej i przejść się pieszo, zwłaszcza że centrum Świnoujścia nie jest duże.
Na zwiedzanie wystarczy godzina, maksymalnie półtorej. Muzeum ma trzy kondygnacje, ale ekspozycja nie jest rozbudowana. Można spokojnie obejrzeć wszystko, poczytać opisy, poobserwować ryby w akwariach i jeszcze zostanie czas na kawę w pobliskiej kawiarni.
Co jeszcze warto wiedzieć
Muzeum nie jest nowoczesne w stylu multimedialnych centrów edukacyjnych, jakie powstają ostatnio w większych miastach. To tradycyjna placówka z klasycznymi gablotami, opisami, eksponatami. Dla niektórych to minus, dla innych plus – wszystko zależy od oczekiwań.
Personel bywa różnie nastawiony, co widać w opiniach zwiedzających. Niektórzy wspominają o nadmiernej czujności i upomnieniach „nie dotykać”, inni nie mieli żadnych problemów. Standardowa sytuacja w mniejszych muzeach, gdzie pracownicy pilnują eksponatów może zbyt gorliwie.
Ciekawostką są godziny otwarcia w poniedziałki w sezonie – od 7:00 rano. Trudno powiedzieć, kto o tej porze chodzi do muzeum, ale teoretycznie opcja istnieje. Bardziej sensowne wydają się godziny popołudniowe, zwłaszcza dla turystów.
Jeśli ktoś planuje zwiedzanie Świnoujścia, muzeum można połączyć z wizytą w innych miejscach w centrum – fortami, latarnią morską, promenadą. Samo w sobie nie jest celem wyjazdu, ale jako element szerszego poznawania miasta sprawdza się dobrze.
Adres: Plac Rybaka 1, Świnoujście
Rok powstania: 1974
Czas zwiedzania: 1-1,5 godziny
Dostępność: centrum miasta, kilkaset metrów od terminalu promowego
Wstęp wolny: w środy (tylko wystawy własne, bez akwarium)