Centrum Słowian i Wikingów to skansen archeologiczny położony nad rzeką Dziwną w Wolinie, na niewielkiej wyspie zwanej Ostrowem. To miejsce, gdzie historia wczesnośredniowiecznego Wolina – niegdyś jednego z najważniejszych portów handlowych na Bałtyku – odżywa dzięki starannie wykonanym rekonstrukcjom chat i warsztatów z IX-XI wieku. Nie każdy wie, że współczesny Wolin to małe miasteczko, ale tysiąc lat temu tętniło tu życiem jedno z najbogatszych miast Europy, gdzie spotykali się słowiańscy Wolinianie z wikingami z północy.
- autentyczne rekonstrukcje średniowiecznych chat
- warsztaty rzemieślnicze z instruktorami
- możliwość strzelania z łuku
- interaktywne pokazy żywej archeologii
- unikalna atmosfera wczesnośredniowiecznego Wolina
Wczesnośredniowieczny Wolin – historia, która nie trafiła do podręczników
Wolin w średniowieczu to był potężny ośrodek handlowy i rzemieślniczy, kontrolujący szlaki morskie u ujścia Odry. Miasto prowadziło handel zamorski, a jego mieszkańcy – słowiańskie plemię Wolinian – żyli w dostatku. Obecność wikingów na tych ziemiach została potwierdzona przez wykopaliska archeologiczne prowadzone od ponad stu lat.
Nazwa skansenu nawiązuje do trzech półlegendarnych osad: Wolina, Jomsburga i Vinety, które według różnych źródeł historycznych miały znajdować się w okolicach ujścia Odry. Jomsborg to legendarny gród wikingów, a Vineta – tajemnicze bogate miasto, które podobno pochłonęły wody Bałtyku.
Centrum prowadzone jest przez Stowarzyszenie „Wolin-Jomsborg-Vineta”, które powstało w 2003 roku z inicjatywy grupy pasjonatów historii. Zbudowali oni skansen na podstawie odkryć archeologicznych, chcąc pokazać, jak naprawdę wyglądało życie na Pomorzu ponad tysiąc lat temu. W 2023 roku stowarzyszenie otrzymało nawet status przedsiębiorstwa społecznego.
Co można zobaczyć w skansenie – chat i warsztatów jest kilkanaście
Na terenie skansenu stoi dwanaście zrekonstruowanych chat wykonanych w różnych technikach budowlanych: zrębowej, palisadowej, plecionkowej i międzysłupowej. Każda chata to wierna replika budynków mieszkalnych lub rzemieślniczych z wczesnego średniowiecza.
We wnętrzach można obejrzeć rekonstrukcje mebli, narzędzi i przedmiotów codziennego użytku. Dzięki tym detalom łatwiej wyobrazić sobie, jak żyli ludzie przed tysiącem lat – bez prądu, bieżącej wody, ale z całkiem rozwiniętym rzemiosłem i handlem.
Oprócz chat zobaczyć można bramę z fragmentem palisady, drewniane drogi, trzy wiaty warsztatowe oraz replikę słowiańskiej łodzi z XII wieku nazwanej „Orzeł Jumne”. Pierwowzór tej łodzi znaleziono w okolicach Kamienia Pomorskiego w latach osiemdziesiątych.
Na terenie skansenu regularnie pracują rzemieślnicy w historycznych strojach. Można podpatrzeć ich pracę, a często także samemu spróbować swoich sił w garncarstwie, kowalstwie, tkactwie czy strzelaniu z łuku.
Warsztaty i pokazy – historia do dotknięcia
Centrum to nie tylko bierne oglądanie. Dla zwiedzających organizowane są warsztaty żywej archeologii, podczas których można samemu spróbować dawnych rzemiosł. Kowalstwo, garncarstwo, tkactwo – wszystko to dostępne jest pod okiem instruktorów w historycznych strojach.
Nauka strzelania z łuku to kolejna atrakcja, która cieszy się popularnością zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Można też skosztować podpłomyka – tradycyjnego chleba pieczonego nad ogniskiem, który smakuje zupełnie inaczej niż współczesne pieczywo.
Dla grup zorganizowanych przygotowywane są lekcje żywej historii i specjalne pokazy. Od 2008 roku skansen można zwiedzać także indywidualnie, co znacznie ułatwia spontaniczne wizyty.
Festiwal Słowian i Wikingów – największa impreza w roku
W pierwszy weekend sierpnia Wolin zamienia się w scenę jednego z największych średniowiecznych wydarzeń w Europie. Festiwal Słowian i Wikingów przyciąga około 2000 uczestników z ponad 26 krajów i ogląda go ponad 20 tysięcy turystów.
Podczas festiwalu można zobaczyć setki wojowników w autentycznych strojach, inscenizacje bitew, pokazy walk i życia codziennego sprzed tysiąca lat. To niezwykłe widowisko, które pozwala przenieść się w czasie.
Poza głównym festiwalem w Wolinie odbywają się także inne wydarzenia: Święto Młodej Brzozy w maju oraz Słowiańskie Święto Plonów w sierpniu. Każda z tych imprez ma swój unikalny charakter i przyciąga miłośników historii i rekonstrukcji.
Podczas Festiwalu Wikingów między miastem Wolin a osadą instalowany jest specjalny most pontonowy, który ułatwia dostęp do skansenu. W pozostałe dni dojechać można tylko od strony Recławia.
Dla kogo jest Centrum Słowian i Wikingów
To miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu połączenie edukacji z zabawą – dzieci uwielbiają warsztaty i możliwość dotknięcia historii. Strzelanie z łuku czy próba własnoręcznego ulepienia garnka to przeżycia, które zostają w pamięci na długo.
Miłośnicy historii docenią staranne odtworzenie zabudowań i dbałość o detale. Rekonstrukcje oparte są na wieloletnich badaniach archeologicznych, więc to nie są fantazje, tylko rzetelna próba pokazania prawdziwego oblicza wczesnośredniowiecznego Wolina.
Nawet osoby, które nie przepadają za muzeami, mogą być pozytywnie zaskoczone. Skansen to żywe miejsce, gdzie coś się dzieje – rzemieślnicy pracują, palą się ogniska, słychać dźwięk młota na kowadle. To zupełnie inna energia niż w tradycyjnych ekspozycjach muzealnych.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Godziny otwarcia: Skansen zazwyczaj działa od początku kwietnia do końca października. Dokładne godziny otwarcia i aktualne informacje najlepiej sprawdzić na stronie jomsborg-vineta.com, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od sezonu i organizowanych wydarzeń.
Ceny biletów: Aktualne ceny biletów dostępne są na oficjalnej stronie centrum. Warto sprawdzić, czy są dostępne bilety rodzinne lub zniżki dla grup zorganizowanych.
Jak dojechać: Skansen położony jest na wyspie na rzece Dziwnej, widocznej z mostu prowadzącego do Wolina. Dojazd możliwy jest od strony miejscowości Recław (adres: Recław 37, 72-510 Wolin). Z mostu prowadzącego do miasta widać osadę, ale bezpośredni dostęp jest tylko od strony Recławia. Parking znajduje się przy wjeździe na teren skansenu.
Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej 1,5-2 godziny. Jeśli planujecie udział w warsztatach lub pokazy rzemiosł, lepiej zarezerwować 3 godziny. Podczas Festiwalu Słowian i Wikingów można spędzić tu cały dzień.
Centrum Słowian i Wikingów to miejsce, które przyciąga rocznie około 70 tysięcy turystów z Polski i zagranicy. Dla osób odwiedzających Wyspę Wolin to jedna z tych atrakcji, które warto połączyć z wizytą w Wolińskim Parku Narodowym czy plażami nad Bałtykiem.